แบบประเมินความเสี่ยงหกล้มในผู้สูงอายุ Thai-FRAT
สำหรับ: ญาติหรือผู้ดูแล ทำร่วมกับผู้สูงอายุ · ใช้เวลา 3 นาที
การหกล้มเป็นสาเหตุอันดับต้นที่ทำให้ผู้สูงอายุกระดูกสะโพกหัก และเปลี่ยนจากคนที่ช่วยเหลือตัวเองได้กลายเป็นต้องมีคนดูแล แบบประเมิน Thai-FRAT ช่วยให้ครอบครัวรู้ล่วงหน้าว่าท่านเสี่ยงแค่ไหน จากปัจจัย 6 อย่างที่งานวิจัยในผู้สูงอายุไทยพบว่าทำนายการหกล้มได้ดี เพื่อป้องกันก่อนเกิดเหตุ
สรุปเกณฑ์: แบบประเมินความเสี่ยงหกล้ม (Thai-FRAT) มี 6 ข้อ คะแนนเต็ม 11 แปลผลดังนี้: 4 ถึง 11 คะแนน หมายถึง มีความเสี่ยงต่อการหกล้ม, 0 ถึง 3 คะแนน หมายถึง ความเสี่ยงหกล้มต่ำ
มี 6 ข้อ สี่ข้อตอบจากข้อมูลที่ทราบอยู่แล้ว อีกสองข้อคือการมองเห็นและการยืนทรงตัว ต้องให้ผู้สูงอายุลองทำจริง
ข้อควรระวังก่อนเริ่มการทดสอบยืนทรงตัวอาจทำให้ล้มได้ ห้ามให้ผู้สูงอายุทดสอบคนเดียว ต้องมีผู้ใหญ่ที่แข็งแรงยืนชิดตัวพร้อมประคองตลอดเวลา และทดสอบข้างโต๊ะหรือราวที่มั่นคง หากท่านยืนเองไม่ได้ ใช้ไม้เท้าหรือวอล์กเกอร์ เวียนศีรษะ เพิ่งหกล้ม หรือเพิ่งผ่าตัด ไม่ต้องทดสอบ ให้เลือกคำตอบว่ายืนไม่ได้ได้เลย
คำตอบของท่านไม่ถูกบันทึกหรือส่งไปที่ใด
ที่มา: แบบประเมินความเสี่ยงต่อการหกล้มของผู้สูงอายุไทยที่อาศัยอยู่ในชุมชน (Thai Falls Risk Assessment Test: Thai-FRAT) คะแนนเต็ม 11, Thiamwong L. และคณะ J Med Assoc Thai 2008;91(12):1823-32 ข้อคำถามและน้ำหนักคะแนนตามแนวทางเวชปฏิบัติการป้องกันและประเมินภาวะหกล้มในผู้สูงอายุ สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ และแบบประเมินความเสี่ยงต่อการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข
เกณฑ์การแปลผล แบบประเมินความเสี่ยงหกล้ม (Thai-FRAT)
| คะแนน (เต็ม 11) | ผลการประเมิน | ความหมายและคำแนะนำ |
|---|
| 0 ถึง 3 | ความเสี่ยงหกล้มต่ำ | จากคำตอบ ท่านยังไม่อยู่ในเกณฑ์เสี่ยงหกล้มตามแบบประเมินนี้ แต่การหกล้มเกิดได้กับผู้สูงอายุทุกคน ควรออกกำลังกายฝึกกล้ามเนื้อขาและการทรงตัวสม่ำเสมอ ตรวจสายตาปีละครั้ง จัดบ้านให้มีแสงสว่างพอและพื้นไม่ลื่น และทำแบบประเมินซ้ำทุก 6 เดือน หรือเมื่อมีการเปลี่ยนยา |
| 4 ถึง 11 | มีความเสี่ยงต่อการหกล้ม | ท่านอยู่ในเกณฑ์เสี่ยงหกล้ม ควรพาไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุและทบทวนยาที่ใช้ ระหว่างนี้ควรจัดบ้านให้ปลอดภัย เช่น ติดราวจับในห้องน้ำและบันได ใช้แผ่นกันลื่น เปิดไฟทางเดินตอนกลางคืน ย้ายที่นอนลงชั้นล่าง และฝึกกล้ามเนื้อขากับการทรงตัวตามคำแนะนำของนักกายภาพบำบัด หากหกล้มแล้วปวดสะโพก ลุกไม่ได้ หรือศีรษะกระแทก ให้ไปโรงพยาบาลทันที |
เกณฑ์ตามผู้พัฒนาเครื่องมือและกรมควบคุมโรค: 0 ถึง 3 คะแนนความเสี่ยงต่ำ 4 ถึง 11 คะแนนมีความเสี่ยงต่อการหกล้ม ควรขอรับคำแนะนำจากบุคลากรสาธารณสุข
ข้อคำถามทั้งหมด 6 ข้อ และคะแนนของแต่ละคำตอบ
แสดงข้อคำถามและคะแนน
- เพศของผู้สูงอายุ
- ชาย = 0 คะแนน
- หญิง = 1 คะแนน
- การมองเห็น (ยืนห่างจากแผ่นวัดสายตา 6 เมตรในที่สว่าง ปิดตาทีละข้าง อ่านไล่จากแถวบนลงมาถึงบรรทัด 6/12 หากไม่มีแผ่นวัดสายตา ให้ตอบจากผลตรวจสายตาครั้งล่าสุด)
- อ่านตัวเลขที่ระยะ 6/12 ได้มากกว่าครึ่ง = 0 คะแนน
- อ่านตัวเลขที่ระยะ 6/12 ได้ไม่ถึงครึ่ง = 1 คะแนน
- การทรงตัว (ยืนต่อเท้าเป็นเส้นตรง ให้ปลายเท้าหลังชิดส้นเท้าหน้า แล้วยืนนิ่งโดยไม่เซ 10 วินาที)
ข้อควรระวัง: ข้อนี้เสี่ยงล้มระหว่างทดสอบ ทำได้เมื่อมีผู้ใหญ่ที่แข็งแรงยืนชิดตัวและพร้อมรับตลอดเวลาเท่านั้น ให้ยืนข้างโต๊ะ เคาน์เตอร์ หรือราวที่มั่นคง บนพื้นเรียบไม่ลื่น สวมรองเท้าพื้นกันลื่นหรือเท้าเปล่า หากท่านเซหรือบอกว่าเวียนศีรษะ ให้หยุดทันทีและพานั่ง ไม่ต้องทดสอบซ้ำ ห้ามทดสอบถ้าท่านอยู่คนเดียว ยืนเองไม่ได้ ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน เวียนศีรษะ เพิ่งหกล้ม หรือเพิ่งผ่าตัด กรณีเหล่านี้ให้เลือกคำตอบข้อที่สองโดยไม่ต้องลอง
- ยืนต่อเท้าเป็นเส้นตรงได้นาน 10 วินาที = 0 คะแนน
- ยืนต่อเท้าเป็นเส้นตรงไม่ได้ หรือยืนได้ไม่ถึง 10 วินาที (รวมกรณีที่ไม่ควรทดสอบ) = 2 คะแนน
- การใช้ยา (นับเฉพาะยาที่กินเป็นประจำ ไม่นับวิตามิน)
- ไม่ได้กินยานอนหลับ ยากล่อมประสาท ยาลดความดันโลหิต ยาขับปัสสาวะ และกินยาทั้งหมดน้อยกว่า 4 ชนิด = 0 คะแนน
- กินยานอนหลับ ยากล่อมประสาท ยาลดความดันโลหิต หรือยาขับปัสสาวะ ตั้งแต่ 1 ชนิดขึ้นไป หรือกินยาชนิดใดก็ได้ตั้งแต่ 4 ชนิดขึ้นไป = 1 คะแนน
- ประวัติการหกล้มใน 6 เดือนที่ผ่านมา
- ไม่มีประวัติหกล้มตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป (ไม่เคยหกล้ม หรือหกล้ม 1 ครั้ง) = 0 คะแนน
- มีประวัติหกล้มตั้งแต่ 2 ครั้งขึ้นไป = 5 คะแนน
- สภาพบ้านที่อยู่อาศัย (บ้านยกพื้นสูงตั้งแต่ 1.5 เมตรขึ้นไป หรือบ้าน 2 ชั้นที่ต้องขึ้นลงบันได)
- ไม่ได้อยู่บ้านลักษณะดังกล่าว = 0 คะแนน
- อยู่บ้านยกพื้นสูงตั้งแต่ 1.5 เมตรขึ้นไป หรือบ้าน 2 ชั้น ต้องขึ้นลงโดยใช้บันได = 1 คะแนน
คำถามที่พบบ่อย
Thai-FRAT คืออะไร
Thai-FRAT (Thai Falls Risk Assessment Test) เป็นแบบประเมินความเสี่ยงหกล้มที่พัฒนาขึ้นสำหรับผู้สูงอายุไทยที่อาศัยอยู่ในชุมชน มี 6 ข้อ คะแนนเต็ม 11 ประเมินจากเพศ การมองเห็น การทรงตัว การใช้ยา ประวัติหกล้ม และสภาพบ้าน หน่วยบริการสุขภาพทั่วประเทศใช้คัดกรองผู้สูงอายุ
Thai-FRAT กี่คะแนนถือว่าเสี่ยงหกล้ม
ตั้งแต่ 4 คะแนนขึ้นไปจาก 11 คะแนน ถือว่ามีความเสี่ยงต่อการหกล้ม ส่วน 0 ถึง 3 คะแนนถือว่าความเสี่ยงต่ำ
ทำไมประวัติหกล้มจึงได้คะแนนมากที่สุด
ผู้ที่หกล้มตั้งแต่ 2 ครั้งใน 6 เดือน มีโอกาสหกล้มซ้ำสูงกว่าปัจจัยอื่นมาก แบบประเมินจึงให้ข้อนี้ 5 คะแนน ซึ่งเพียงข้อเดียวก็ถึงเกณฑ์เสี่ยงแล้ว
ผู้สูงอายุควรประเมินความเสี่ยงหกล้มบ่อยแค่ไหน
ควรประเมินอย่างน้อยปีละครั้ง และประเมินซ้ำเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง เช่น เพิ่งหกล้ม เปลี่ยนยา ออกจากโรงพยาบาล หรือการเดินและการมองเห็นแย่ลง
