แบบประเมินความจำถดถอยในผู้สูงอายุ ญาติตอบแทน (IQCODE) สำหรับ: ญาติหรือคนใกล้ชิดที่รู้จักท่านมาอย่างน้อย 10 ปี · ใช้เวลา 5 นาที
ญาติมักเป็นคนแรกที่สังเกตว่าพ่อแม่ถามซ้ำ ลืมนัด หรือจัดการเรื่องเงินไม่ได้เหมือนก่อน แต่ไม่แน่ใจว่าเป็นเรื่องปกติของวัยหรือควรพาไปตรวจ แบบประเมิน IQCODE ให้คุณเปรียบเทียบท่านในวันนี้กับเมื่อ 10 ปีก่อนใน 16 เรื่อง เป็นเครื่องมือที่แพทย์ทั่วโลกใช้คัดกรองภาวะสมองเสื่อมจากมุมมองของคนใกล้ชิด
สรุปเกณฑ์: แบบประเมินความจำและความคิดถดถอย (IQCODE) มี 16 ข้อ คิดเป็นคะแนนเฉลี่ยเต็ม 5 แปลผลดังนี้: 3.31 ถึง 5.00 คะแนนเฉลี่ย หมายถึง มีการถดถอยที่ควรพบแพทย์, 3.06 ถึง 3.25 คะแนนเฉลี่ย หมายถึง มีการถดถอยเล็กน้อย ควรติดตาม, 1.00 ถึง 3.00 คะแนนเฉลี่ย หมายถึง ไม่พบการถดถอยที่ชัดเจน
นึกถึงผู้สูงอายุเมื่อ 10 ปีก่อน แล้วเปรียบเทียบกับตอนนี้ ในแต่ละเรื่องท่านดีขึ้น เหมือนเดิม หรือแย่ลง สิ่งสำคัญคือการเทียบกับ 10 ปีก่อน เช่น ถ้า 10 ปีก่อนท่านลืมที่วางของเป็นประจำอยู่แล้ว และตอนนี้ก็ยังเป็นเท่าเดิม ให้ตอบว่าไม่ค่อยเปลี่ยน
คำตอบของท่านไม่ถูกบันทึกหรือส่งไปที่ใด
เริ่มทำแบบประเมิน
ที่มา: Short Form of the Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly (Short IQCODE) 16 ข้อ, Jorm AF. Psychological Medicine 1994;24:145-153 ผู้พัฒนาระบุว่าเครื่องมือไม่มีลิขสิทธิ์ มีการศึกษาในผู้สูงอายุไทยโดย Senanarong V. และคณะ J Med Assoc Thai 2001 แปลและเรียบเรียงเป็นภาษาไทยโดย Nest Nursing Home
เกณฑ์การแปลผล แบบประเมินความจำและความคิดถดถอย (IQCODE) คะแนนเฉลี่ย (เต็ม 5) ผลการประเมิน ความหมายและคำแนะนำ 1.00 ถึง 3.00 ไม่พบการถดถอยที่ชัดเจน จากคำตอบ ความจำและความคิดของท่านโดยรวมไม่ต่างจาก 10 ปีก่อนมากนัก การหลงลืมเล็กน้อยเป็นเรื่องที่พบได้ตามวัย ควรดูแลปัจจัยที่ช่วยถนอมสมอง เช่น ควบคุมความดันและเบาหวาน ออกกำลังกาย เข้าสังคม นอนให้พอ และตรวจการได้ยิน หากภายหลังสังเกตเห็นการเปลี่ยนแปลง ให้ทำแบบประเมินซ้ำ 3.06 ถึง 3.25 มีการถดถอยเล็กน้อย ควรติดตาม ท่านมีการเปลี่ยนแปลงบางด้านเมื่อเทียบกับ 10 ปีก่อน แต่ยังไม่ถึงเกณฑ์คัดกรองของแบบประเมินนี้ ควรสังเกตต่อเนื่องและทำแบบประเมินซ้ำในอีก 6 เดือน หากมีอาการที่กระทบชีวิตประจำวัน เช่น หลงทาง ลืมปิดแก๊ส จัดยาเองไม่ได้ หรือบุคลิกเปลี่ยน ควรพาไปพบแพทย์โดยไม่ต้องรอ 3.31 ถึง 5.00 มีการถดถอยที่ควรพบแพทย์ คำตอบบ่งชี้ว่าความจำและความคิดของท่านถดถอยลงจาก 10 ปีก่อนในระดับที่ควรให้แพทย์ตรวจประเมิน ผลนี้ไม่ได้แปลว่าท่านเป็นโรคสมองเสื่อม เพราะอาการคล้ายกันเกิดได้จากหลายสาเหตุที่รักษาได้ เช่น ภาวะซึมเศร้า ไทรอยด์ ขาดวิตามิน ผลข้างเคียงของยา หรือการได้ยินลดลง ควรพาไปพบแพทย์อายุรกรรมประสาท จิตแพทย์ หรือคลินิกผู้สูงอายุ และนำผลนี้ไปประกอบการเล่าอาการ
คะแนนคือค่าเฉลี่ยของทั้ง 16 ข้อ (1 ถึง 5) ค่า 3 หมายถึงไม่เปลี่ยนแปลง งานวิจัยของผู้พัฒนาใช้จุดตัดราว 3.31 ถึง 3.38 ในการคัดกรอง
ข้อคำถามทั้งหมด 16 ข้อ และคะแนนของแต่ละคำตอบ แสดงข้อคำถามและคะแนน การจำเรื่องของคนในครอบครัวและเพื่อน เช่น อาชีพ วันเกิด ที่อยู่ ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การจำเรื่องที่เพิ่งเกิดขึ้นเมื่อไม่นานมานี้ ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การนึกถึงเรื่องที่คุยกันเมื่อ 2 ถึง 3 วันก่อน ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การจำที่อยู่และเบอร์โทรศัพท์ของตัวเอง ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การจำว่าวันนี้วันอะไร เดือนอะไร ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การจำว่าของใช้ปกติเก็บไว้ที่ไหน ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การหาของที่ถูกวางไว้ผิดที่จากปกติ ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การใช้เครื่องใช้ในบ้านที่คุ้นเคย ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การเรียนรู้วิธีใช้เครื่องใช้หรืออุปกรณ์ใหม่ในบ้าน ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การเรียนรู้สิ่งใหม่โดยทั่วไป ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การติดตามเนื้อเรื่องในหนังสือหรือรายการโทรทัศน์ ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การตัดสินใจเรื่องในชีวิตประจำวัน ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การใช้เงินซื้อของ ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การจัดการเรื่องการเงิน เช่น เบี้ยยังชีพ บำนาญ ธุระกับธนาคาร ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การคิดคำนวณเรื่องในชีวิตประจำวัน เช่น ต้องซื้ออาหารเท่าไร ลูกหลานมาเยี่ยมครั้งล่าสุดนานแค่ไหนแล้ว ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน การใช้ความคิดทำความเข้าใจสิ่งที่เกิดขึ้น และคิดหาเหตุผล ดีขึ้นมาก = 1 คะแนน ดีขึ้นเล็กน้อย = 2 คะแนน ไม่ค่อยเปลี่ยน = 3 คะแนน แย่ลงเล็กน้อย = 4 คะแนน แย่ลงมาก = 5 คะแนน คำถามที่พบบ่อย IQCODE คืออะไร IQCODE (Informant Questionnaire on Cognitive Decline in the Elderly) เป็นแบบสอบถามที่ให้ญาติหรือคนใกล้ชิดเปรียบเทียบความจำและความคิดของผู้สูงอายุในปัจจุบันกับเมื่อ 10 ปีก่อน ฉบับสั้นมี 16 ข้อ ใช้คัดกรองภาวะสมองเสื่อมโดยไม่ต้องให้ผู้สูงอายุทำแบบทดสอบเอง จึงเหมาะกับผู้ที่เรียนน้อยหรือไม่ให้ความร่วมมือ
IQCODE แปลผลอย่างไร แต่ละข้อให้คะแนน 1 ถึง 5 โดย 3 หมายถึงไม่เปลี่ยนแปลง นำคะแนนทุกข้อมาเฉลี่ย ค่าเฉลี่ยราว 3.31 ขึ้นไปถือว่ามีการถดถอยที่ควรพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินเพิ่มเติม
หลงลืมแบบไหนเป็นเรื่องปกติตามวัย แบบไหนควรพบแพทย์ การนึกชื่อคนไม่ออกชั่วครู่หรือลืมที่วางของเป็นครั้งคราวพบได้ตามวัย แต่ถ้าลืมเรื่องที่เพิ่งเกิด ถามซ้ำบ่อย หลงทางในที่คุ้นเคย จัดการเงินหรือยาเองไม่ได้ หรืออาการแย่ลงเรื่อย ๆ จนกระทบชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์
ทำไมจึงให้ญาติตอบแทนผู้สูงอายุ ผู้ที่ความจำถดถอยมักไม่รู้ตัวหรือประเมินตัวเองดีกว่าความเป็นจริง ข้อมูลจากคนใกล้ชิดที่เห็นการเปลี่ยนแปลงมาหลายปีจึงเชื่อถือได้ และไม่ขึ้นกับระดับการศึกษาของผู้สูงอายุ
