แบบประเมิน Barthel ADL ผู้สูงอายุช่วยเหลือตัวเองได้แค่ไหน
สำหรับ: ญาติหรือผู้ดูแล ตอบแทนผู้สูงอายุ · ใช้เวลา 3 นาที
ดัชนีบาร์เธล (Barthel ADL Index) เป็นแบบประเมินมาตรฐานที่แพทย์และพยาบาลทั่วประเทศใช้ดูว่าผู้สูงอายุทำกิจวัตรพื้นฐาน 10 อย่างได้เองแค่ไหน เช่น รับประทานอาหาร อาบน้ำ แต่งตัว เดิน และเข้าห้องน้ำ ผลคะแนนช่วยให้ครอบครัวเห็นภาพชัดว่าท่านต้องการความช่วยเหลือระดับใด และควรวางแผนการดูแลอย่างไร
สรุปเกณฑ์: แบบประเมินกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน (Barthel ADL) มี 10 ข้อ คะแนนเต็ม 20 แปลผลดังนี้: 12 ถึง 20 คะแนน หมายถึง ช่วยเหลือตัวเองได้ดี (กลุ่มติดสังคม), 5 ถึง 11 คะแนน หมายถึง ต้องการความช่วยเหลือบางส่วน (กลุ่มติดบ้าน), 0 ถึง 4 คะแนน หมายถึง ต้องพึ่งพาผู้อื่นเกือบทั้งหมด (กลุ่มติดเตียง)
ตอบตามสิ่งที่ท่านทำจริงในชีวิตประจำวันขณะนี้ ไม่ใช่สิ่งที่คิดว่าท่านน่าจะทำได้ เลือกข้อที่ใกล้เคียงที่สุด
คำตอบของท่านไม่ถูกบันทึกหรือส่งไปที่ใด
ที่มา: ดัชนีบาร์เธลเอดีแอล (Modified Barthel Activities of Daily Living Index) ฉบับภาษาไทย คะแนนเต็ม 20, Jitapunkul S. และคณะ J Med Assoc Thai 1994 อ้างอิงจากเอกสารประกอบการสอนเรื่องการดูแลผู้สูงอายุและครอบครัวแบบองค์รวม ภาควิชาเวชศาสตร์ครอบครัว คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี เกณฑ์แบ่งกลุ่มตามแนวทางกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข
เกณฑ์การแปลผล แบบประเมินกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน (Barthel ADL)
| คะแนน (เต็ม 20) | ผลการประเมิน | ความหมายและคำแนะนำ |
|---|
| 0 ถึง 4 | ต้องพึ่งพาผู้อื่นเกือบทั้งหมด (กลุ่มติดเตียง) | ท่านต้องการการดูแลใกล้ชิดตลอดวัน สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษคือแผลกดทับ การสำลัก ข้อติด และการติดเชื้อ ผู้ดูแลหลักเองก็เสี่ยงเหนื่อยล้าสะสม ควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลเพื่อวางแผนการดูแล และพิจารณาว่าต้องมีผู้ช่วยหรือสถานที่ดูแลที่มีพยาบาลตลอด 24 ชั่วโมงหรือไม่ |
| 5 ถึง 11 | ต้องการความช่วยเหลือบางส่วน (กลุ่มติดบ้าน) | ท่านต้องมีคนช่วยในกิจวัตรหลายอย่าง ช่วงนี้เสี่ยงต่อการหกล้ม กล้ามเนื้อลีบ และถดถอยลงเป็นติดเตียงหากไม่ได้ฟื้นฟู ควรให้แพทย์หรือนักกายภาพบำบัดประเมินว่าฟื้นความสามารถส่วนใดกลับมาได้ และครอบครัวควรประเมินว่ากำลังคนดูแลที่บ้านเพียงพอหรือไม่ |
| 12 ถึง 20 | ช่วยเหลือตัวเองได้ดี (กลุ่มติดสังคม) | ท่านยังทำกิจวัตรพื้นฐานได้เองเป็นส่วนใหญ่ เป้าหมายตอนนี้คือรักษาความสามารถนี้ไว้ให้นานที่สุด ด้วยการเคลื่อนไหวสม่ำเสมอ ป้องกันการหกล้ม และพบแพทย์ตามนัด ข้อใดที่ได้คะแนนไม่เต็มคือจุดที่ควรเริ่มช่วยหรือฝึก |
เกณฑ์แบ่งกลุ่มตามแนวทางกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข: 12 คะแนนขึ้นไปกลุ่มติดสังคม 5 ถึง 11 คะแนนกลุ่มติดบ้าน และ 0 ถึง 4 คะแนนกลุ่มติดเตียง
ข้อคำถามทั้งหมด 10 ข้อ และคะแนนของแต่ละคำตอบ
แสดงข้อคำถามและคะแนน
- การรับประทานอาหาร (เมื่อมีคนเตรียมสำรับไว้ให้ตรงหน้าแล้ว)
- ตักอาหารเข้าปากเองไม่ได้ ต้องมีคนป้อน = 0 คะแนน
- ตักเองได้ แต่ต้องมีคนช่วย เช่น ตักใส่ช้อนเตรียมไว้ให้ หรือตัดเป็นชิ้นเล็ก ๆ ไว้ก่อน = 1 คะแนน
- ตักอาหารและรับประทานเองได้ตามปกติ = 2 คะแนน
- การล้างหน้า หวีผม แปรงฟัน โกนหนวด (ในช่วง 1–2 วันที่ผ่านมา)
- ต้องมีคนช่วยทำให้ = 0 คะแนน
- ทำเองได้ รวมกรณีที่มีคนเตรียมอุปกรณ์ไว้ให้ = 1 คะแนน
- การลุกจากที่นอน หรือย้ายตัวจากเตียงไปเก้าอี้
- นั่งเองไม่ได้ นั่งแล้วล้ม หรือต้องใช้ 2 คนช่วยกันยก = 0 คะแนน
- ต้องช่วยอย่างมากจึงจะนั่งได้ เช่น ใช้คนแข็งแรงหรือมีทักษะ 1 คนพยุงหรือดันขึ้น = 1 คะแนน
- ต้องช่วยบ้าง เช่น บอกให้ทำตาม ช่วยพยุงเล็กน้อย หรือมีคนคอยดูเพื่อความปลอดภัย = 2 คะแนน
- ทำได้เอง = 3 คะแนน
- การใช้ห้องน้ำ
- ช่วยตัวเองไม่ได้ = 0 คะแนน
- ทำเองได้บางส่วน อย่างน้อยทำความสะอาดตัวเองได้หลังเสร็จธุระ แต่ต้องมีคนช่วยบางอย่าง = 1 คะแนน
- ช่วยตัวเองได้ดี ขึ้นลงโถส้วม ทำความสะอาด และถอดใส่เสื้อผ้าได้เอง = 2 คะแนน
- การเคลื่อนที่ภายในห้องหรือในบ้าน
- เคลื่อนที่ไปไหนไม่ได้ = 0 คะแนน
- ใช้รถเข็นพาตัวเองไปได้ โดยไม่ต้องมีคนเข็นให้ เข้าออกมุมห้องหรือประตูได้ = 1 คะแนน
- เดินหรือเคลื่อนที่ได้โดยมีคนช่วย เช่น พยุง บอกให้ทำตาม หรือคอยดูเพื่อความปลอดภัย = 2 คะแนน
- เดินหรือเคลื่อนที่ได้เอง = 3 คะแนน
- การสวมใส่เสื้อผ้า
- ต้องมีคนใส่ให้ ช่วยตัวเองแทบไม่ได้ = 0 คะแนน
- ช่วยตัวเองได้ราวครึ่งหนึ่ง ที่เหลือต้องมีคนช่วย = 1 คะแนน
- ใส่เองได้ดี รวมติดกระดุม รูดซิป หรือใช้เสื้อผ้าที่ดัดแปลงให้ใส่ง่าย = 2 คะแนน
- การขึ้นลงบันได 1 ชั้น
- ทำไม่ได้ = 0 คะแนน
- ต้องมีคนช่วย = 1 คะแนน
- ขึ้นลงได้เอง ถ้าใช้เครื่องช่วยเดิน เช่น วอล์กเกอร์ ต้องนำขึ้นลงได้เองด้วย = 2 คะแนน
- การอาบน้ำ
- ต้องมีคนช่วยหรืออาบให้ = 0 คะแนน
- อาบน้ำเองได้ = 1 คะแนน
- การกลั้นอุจจาระ (ในช่วง 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา)
- กลั้นไม่ได้ หรือต้องสวนอุจจาระ หรือใช้ยาระบายอยู่เสมอ = 0 คะแนน
- กลั้นไม่ได้เป็นบางครั้ง = 1 คะแนน
- กลั้นได้ตามปกติ = 2 คะแนน
- การกลั้นปัสสาวะ (ในช่วง 1 สัปดาห์ที่ผ่านมา)
- กลั้นไม่ได้ หรือใส่สายสวนปัสสาวะ = 0 คะแนน
- กลั้นไม่ได้เป็นบางครั้ง = 1 คะแนน
- กลั้นได้ตามปกติ = 2 คะแนน
คำถามที่พบบ่อย
Barthel ADL คืออะไร
Barthel ADL Index หรือดัชนีบาร์เธลเอดีแอล เป็นแบบประเมินความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันพื้นฐาน 10 อย่าง ได้แก่ รับประทานอาหาร ล้างหน้าแปรงฟัน ลุกจากเตียง ใช้ห้องน้ำ เคลื่อนที่ในบ้าน แต่งตัว ขึ้นลงบันได อาบน้ำ กลั้นอุจจาระ และกลั้นปัสสาวะ คะแนนเต็ม 20
คะแนน Barthel ADL เท่าไหร่ถือว่าติดเตียง
ตามเกณฑ์กรมอนามัย คะแนน 0 ถึง 4 จาก 20 จัดเป็นกลุ่มติดเตียง คะแนน 5 ถึง 11 เป็นกลุ่มติดบ้าน และ 12 คะแนนขึ้นไปเป็นกลุ่มติดสังคม
ผู้สูงอายุติดสังคม ติดบ้าน ติดเตียง ต่างกันอย่างไร
กลุ่มติดสังคมช่วยเหลือตัวเองได้ดีและออกไปทำกิจกรรมนอกบ้านได้ กลุ่มติดบ้านช่วยเหลือตัวเองได้บางส่วนและต้องมีคนช่วยในกิจวัตรบางอย่าง กลุ่มติดเตียงต้องพึ่งพาผู้อื่นเกือบทั้งหมดในการทำกิจวัตรประจำวัน
ควรประเมิน ADL ผู้สูงอายุบ่อยแค่ไหน
ควรประเมินทุก 3 ถึง 6 เดือน และประเมินซ้ำหลังเหตุการณ์สำคัญ เช่น หกล้ม ผ่าตัด หรือออกจากโรงพยาบาล คะแนนที่ลดลงจากครั้งก่อนเป็นสัญญาณที่ควรปรึกษาแพทย์
